Saturday, April 21, 2018

ఏ మిచ్చి కొనగలరు? వెలమ దొరలు


ఏ మిచ్చి కొనగలరు? వెలమ దొరలు




సాహితీమిత్రులారా!


ఈ పొడుపుకథను
విప్పండి


1. ఇంతింత గుడికాయ, ఈ చుట్టు గుడికాయ
    కాకమ్మ గుడికాయ, కడవా లక్ష్మికాయ
    చింతల తోపులో బొంత మామిడికాయ
    ఏ మిచ్చి కొనగలరు? వెలమ దొరలు
    ఏమిటిది చెప్పండి?


సమాధానం - చందమామ



2. ఏటి అవతల చెట్టు వుంది
    ఏ కాయ కాయమంటే ఆ కాయ కాస్తుంది
    ఏమిటో చెప్పండి?


సమాధానం - కుమ్మరివాడు

Thursday, April 19, 2018

శ్రీశ్రీగారి - రుబాయత్


శ్రీశ్రీగారి - రుబాయత్




సాహితీమిత్రులారా!



ఒక భాషాపదాలనే కాకుండా అనేక భాషాపదాలను
ఉపయోగిస్తూ వ్రాయడాన్ని మణిప్రవాళ భాష అనడం
జరుగుతున్నన్నది అదే దాన్ని చిత్రకవిత్వంలో
భాషాచిత్రంగా చెప్పుకుంటాం.
ఇక్కడ శ్రీశ్రీగారి ఈ రుబాయత్ చూస్తే
భాషాచిత్రం అర్థమౌతుంది. ఇందులో
పైకి భాషాచిత్రంలా వున్నా భావం వేరేగా
ఉంటుందని గుర్తించాలి.

Charlie Chaplin, Joseph Stalin
Walt Disney, Georges Hunnet
Greta Garbo, Pirandello
ఇటీవల మా inspiration.

Sigmund Freud, Harold Lloyd
Albert Einstein, Jacob Epstein
హరీస్ చట్టో, గిరాం మూర్తీ.
ఇటీవల మా inspiration.

కథాకాలీ కూచిపూడీ
జావా నాట్యం, Russian Ballet
Jazz, Rumba, Carioca
హుషారిస్తాయ్, నిషా చేస్తాయ్.

Don Bradman Mohan Bagan
Walter Lindrum, Vines, Cochet
కొంచె carroms, కాస్త Pin-pong
ఒక cupకాఫీ, ఒక పఫ్ cigarette
తమాంషుద్


- ప్రతిభ త్రైమాసిక, గిడుగు రామూర్తి స్మారక సంచిక - సంపుటి 4 - 1940

Wednesday, April 18, 2018

మదన విజయం(కబ్బిగర కావ)


మదన విజయం(కబ్బిగర కావ)



సాహితీమిత్రులారా!



"మదన విజయం" వ్రాసిన కవి "అండయ్య" ఇది కన్నడ కావ్యం
మామూలు కన్నడ కావ్యం కాదండోయ్ అచ్చకన్నడ కావ్యం.
అందుకే దీనికి కబ్బిగర కావ అని పిలుస్తారు కన్నడులు.
కాని కవి పెట్టిన పేరు "కావన గెల్లం". సంస్కృత సహాయం 
లేకుండా అచ్చకన్నడ భాషలో వ్రాసి కవులను కాపాడినవాడు
అనే అర్థం వచ్చే కబ్బిగర కావ అనే పేరు వాడుకలో వుంది.
దాని వ్రాసిన అండయ్య 12వ శతాబ్ది చివరివాడు జైనకవి.
బనవాసి ప్రాంతంలో జన్మించినవాడు. 

దీనిలోని ఇతివృత్తం కర్వువిల్ల(చెరకు విలుకాడు) అనే రాజు
పరివీరంలోని చంద్రుణ్ణి శివుడు అపహరించాడు. కర్వువిల్ల
జినమునిని సేవించి శివుణ్ణి ఓడించాడు. కాని శివుని శాపానికి
గురయాడు. దాని వ్ల భార్య ఇచ్చెగార్తి - ని మరచిపోయాడు.
తర్వాత ఒక అప్సరసవల్ల పూర్వవృత్తాంతం విని శాప
విమోచనం పొందాడు.

పురాణాలలోని మన్మథుని కథలో చాల మార్పులు చేసి
 జైన సంప్రదాయానికి తగినట్లు కవి ఈ కావ్యాన్ని రచించాడు. 
సరళమైన సుందర శైలిలో అండయ్య వ్రాసిన ఈ శృంగారకావ్యం 
అచ్చకన్నడ సాహిత్యానికి మకుటాయమానం. అష్టాదశ వర్ణననలు 
ఉన్నా వాటిని మితిమీరికాకుండా వాడి కబ్బిగర కావ అనే 
ఈ చంపూకావ్యాన్ని ఒక ఖండకావ్యంగా తీర్చి దిద్దాడు.

Tuesday, April 17, 2018

నాదు నామ మేమి నాణ్యకాడ


నాదు నామ మేమి నాణ్యకాడ




సాహితీమిత్రులారా!


ఈ పొడుపుకథను
విప్పండి

1. కుడువ కూడు లేక కుములు చుండుటదేల?
    కట్ట బట్ట లేక కలుగుటేల?
    నన్ను కల్గి యుండు మన్నీ సమకూరు
    నాదు నామ మేమి నాణ్యకాడ?


సమాధానం - విద్య


2. కుమ్మరి కుప్పయ్య,
    పత్తి పాపయ్య,
    ఆముదాల అప్పయ్య,
    ఏకమైనారు
    ఏమిటో చెప్పండి?



సమాధానం - ప్రమిద

Monday, April 16, 2018

అన్నపేరు సిద్ధు గురువును అడిగి తెలుసుకో


అన్నపేరు సిద్ధు గురువును అడిగి తెలుసుకో




సాహితీమిత్రులారా!

ఈ పొడుపుకథను
విప్పండి


1. మూడుకాళ్ల ముసిలిదంట, వీపుమీద నోరంట,
    కవలమెత్తి చేతికిస్తే కమ్మగా దిగమింగునంట,
    దాని అర్థం తేలీదు దాని భోగం తెలీదు,
    అన్నపేరు సిద్ధు గురువును అడిగి తెల్సుకో
    ఏమిటో చెప్పండి?


సమాధానం - గానిగ


2. రాజుగారి తోటలో రోజడాపువ్వు,
    చూసేవారే కాని కోసేవారు లేరు
    ఏమిటో చెప్పండి?


సమాధానం - చంద్రుడు

Sunday, April 15, 2018

శ్రీశ్రీ మార్కు పద్యాలనే వాడుడు


శ్రీశ్రీ మార్కు పద్యాలనే వాడుడు




సాహితీమిత్రులారా!

శ్రీశ్రీగారి లిపి చిత్రం చూడండి


రెండు ఖడ్గాలు
రెండు ఖంజరీటాలు
రెండు అగ్నిపర్వతాలు
రెండు ఆంజనేయ దండకాలు
         జో జో
         జే జే

రెండు కంకాళాల కార్తీక దీపాలు
రెండు రాబందుల రా(జా)జీనామాలు
రెండు కళ్ళు తెరచిన నాగళ్ళు
రెండు పిడికిళ్ళు బిగించిన కొడవళ్ళు
          హా   హా
          హూ హూ

రెండు కళ్ళు
రెండు కళ్ళజోళ్ళు
రెండు కళ్ళజోళ్ళ నోళ్ళు
రెండు కళ్ళజోళ్ళ నోళ్ళ వాగుళ్ళు
           హీ హీ
           రీ  రీ

రెండు టెలిగ్రామ్య భాషలు
రెండు సమస్తాంధ్ర ఘోషలు
రెండు నిండు కొబ్బరికాయలు
రెండు ఎండు నారింజకాయలు
          బా బా
          బీ బీ

రెండు చదువురాని విస్తరాకులు
రెండు దారితప్పిపోయిన కిరీటాలు
రెండు చీకటింట్లో రాకాసి కేకలు
రెండు నిలబడ్డ నిట్టూర్పు కొరడాలు
           దా దా
           దీ దీ

రెండు వేషాలు విప్పివేసిన తలగడాల కింద
           నిద్ర మేల్కొన్న నఖక్షతాలు
రెండు నిశ్శబ్దాలు విరిసిన స రి గ మ ప ద ని శ ల మీద
           నీడలు పలికించిన విలోల కల్లోలాలు
రెండు యుగాంతాల సందున దిగంతాల మాటున
           వసంతా లాడుకునే అనంతాలు
              నే నే
              నా నా

రెండు జగన్నాథ రథరథ రథాధర ధరాధర
              రసాతల (జల) పాతాళాలు
రెండు స్వయంశమం వరంతకం ప్రకంపమాన
              లోకాలోక విలోకనాలు
రెండు భ్రమాభ్రమర భ్రమణ భ్రమరణ
              భ్రమావరణ బ్రహ్మవైవస్వత మన్వంతరాలు
రెండు నవరత్న - రంధ్ర
               రస ప్రపంచ మహాప్రస్థానాలు
రెండు చాలీచాలని కాలీకాలని లంగావంచాలు
రెండు ట్వింకిల్ ట్వింకిల్ లిటిల్ థియేటర్ స్టార్లు
రెండు ఆరుద్రాభిషేకాలు
రెండు రిక్షాపై మౌన శంఖాలు
రెండు విబ్జియార్భాటాలు
రెండు హనుమత్ శాస్త్రాలు
రెండు నమస్కరించదగిన విశ్వనారాయణాస్త్రాలు
రెండు నామరహిత ఫిడేలు రాగారాబాలు
రెండు పిఠాపిఠా కఠోరకుఠారాలు
రెండు గోరావీణా వినాయకారాగారాలు
రెండు తృవ్వట బాబా సిగపై పువ్వులు
రెండు సరి సిరి మువ్వల నవ్వులు
రెండు బీరెండ వాసన ఒకట్లు
రెండు తురుఫాసు కవిత్వాల శకట్లు
రెండు తుఫానుమానాలు
రెండు తుపాకి స్నానాలు
రెండు సిన్ సిన్ కిస్ కిస్ కోణాలు
రెండు ఖడ్గాల కంఖాణాలు
రెండు కళ్ళ నోళ్ళు
రెండు కళ్ళు తెరచిన పిడికిళ్ళు బిగించిన
         మానవ సరోవరంలో వికసించిన
              మందారాక్షరాల
                     మరచిపోలేని
                         మద్రాక్షస
                             ముద్రాక్షసరాలు

                                                                          -ఢంకా(మాసపత్రిక) - నవంబర్,1944

Saturday, April 14, 2018

శ్రీశ్రీ లిపిచిత్రం - స్వగతం


శ్రీశ్రీ లిపిచిత్రం - స్వగతం




సాహితీమిత్రులారా!


శ్రీశ్రీగారి అముద్రిత కవితల్లో ఒకటి
ఈ కవిత ఇది వ్రాసే విధానంలోని
ప్రత్యేకత కలిగి వుంది కావున ఇది
"లిపిచిత్రం"గా చెప్పబడుతూంది
గమనించండి. ఇందులో
వరుసగా పంక్తులలోకాక
పాదంలోని పదం పదం
భవంతి మెట్లలా పేర్చబడివి.

ఏడు
        వారాల
                  నగల్తో

అలంకరించుకొన్న 
                          ధనస్వామ్యపు 
                                               కవిత్వం
పేదవాడి 
               మురికి 
                          కాల్వలలోని
వచనం 
              వైపు 
                      ప్రవహిస్తున్నప్పుడు
బరువైన 
              ఇనుప 
                         గుదిబండ

పారిజాతప్రసూన మవుతుంది